Giới thiệu Nguyễn Bặc — Thủy tổ dòng họ
Nguyễn Bặc (chữ Hán: 阮匐; 924 – 7/11/979), hiệu Định Quốc Công, là khai quốc công thần nhà Đinh, có công giúp Đinh Tiên Hoàng đánh dẹp loạn 12 sứ quân thế kỷ X. Ông được phong Định Quốc Công, đứng đầu các công thần, vị trí tương đương Tể tướng các triều đại sau.
Theo gia phổ họ Nguyễn và Nguyễn Phúc tộc thế phả, ông được tôn là tiền thủy tổ họ Nguyễn chính thống ở Việt Nam — thủy tổ dòng họ Nguyễn Phúc, nối tiếp đến Chúa Nguyễn (1558) và triều Nguyễn (1802). Ông thuộc danh sách Giao Châu thất hùng cùng Đinh Bộ Lĩnh, Đinh Liễn, Lê Hoàn, Đinh Điền, Phạm Hạp và Phạm Cự Lạng.
Thời trẻ và kết nghĩa
Nguyễn Bặc sinh tại Gia Viễn, Trường Châu (nay thuộc Ninh Bình). Thuở nhỏ kết bạn với Đinh Bộ Lĩnh, Đinh Điền, Trịnh Tú và Lưu Cơ — mối quan hệ bộ ba Đinh Bộ Lĩnh – Nguyễn Bặc – Đinh Điền gắn bó từ thuở “cờ lau tập trận”. Ông giỏi võ nghệ, tính thẳng thắn, bộc trực và thương dân.
Công thần nhà Đinh
Trong công cuộc dẹp loạn 12 sứ quân, Nguyễn Bặc chiêu mộ nhiều võ tướng, chỉ huy các trận đánh buộc Nguyễn Siêu, Phạm Bạch Hổ, Ngô Nhật Khánh, Ngô Xương Xí và Đỗ Cảnh Thạc quy thuận. Năm 968, Đinh Bộ Lĩnh lên ngôi (Đinh Tiên Hoàng), phong Nguyễn Bặc làm Định Quốc Công, quản lý nội chính.
Tận trung với nhà Đinh
Năm 979, sau khi Đinh Tiên Hoàng và Đinh Liễn bị sát hại, Nguyễn Bặc cùng các đại thần tôn Đinh Toàn (Đinh Phế Đế) lên ngôi. Lo Lê Hoàn nắm quyền, ông cùng Đinh Điền, Phạm Hạp khởi binh chống Lê Hoàn nhưng thất bại — Đinh Điền tử trận, Nguyễn Bặc bị bắt và bị giết (55 tuổi), cùng sinh cùng mất một năm với Đinh Tiên Hoàng.
Khởi tổ dòng họ Nguyễn
Con cháu Nguyễn Bặc — đặc biệt Nguyễn Đê — di cư về Gia Miêu, Tống Sơn, Thanh Hóa, mở đầu dòng tộc nối tiếp đến các chúa Nguyễn phương Nam. Tại Ninh Bình còn nhiều di tích thờ Nguyễn Bặc và Đinh Điền; Từ đường Nguyễn Tộc thôn Vĩnh Ninh (Đại Hoàng) được xem là nơi khởi thủy dòng họ.
Nguồn tham khảo: Nguyễn Bặc – Wikipedia tiếng Việt